Grocka

Grocka

Prvi i najstariji tragovi naselja na današnjoj teritoriji opštine Grocka potiču sa početka neolita (mlađe kameno doba) i otkriveni su u Vinči. Na obali dunava je bilo najveće neolitsko naselje ovog dela Evrope. Istom periodu pripada lokalitet Agino brdo u Grockoj kao i lokalitet Dubočaj. Epohi neolita pripadaju ostaci naseobina otkriveni u Brestoviku i Ritopeku. U atarima naselja Brestovik, Boleč, Begaljica,Leštane, Pudarci i Ritopek pronađeni su predmeti koji potiču iz bronzanog i mlađeg gvozdenog doba.

Teritorija Grocke je u antičkom periodu bila sastavni deo rimske provincije Gornja Mezija. Iz tog perioda (I vek) duž desne obale Dunava potiče trasa puta koja je povezivala Singidunum (Beograd) i Viminacijum (Kostolac). Naselje Vinča, Ritopek, Grocka i Brestovik nastala su na trasi nekadašnjeg rimskog puta. Ostaci rimske kulture sakupljeni su po čitavoj teritoriji opštine. Jedan od najstarijih spomenika kulture iz rimskog perioda je Rimska grobnica u Brestoviku pronađena na padini seoskog groblja.

Na lokalitetima Vodice i Kamena glavica (Ritopek) konstatovane su ranosrpske nekropole iz X i XII veka, a na lokalitetima duž dalekovoda u ovom selu i na ušću Bolečke reke otkrivene su slovenske keramike. Ranosrpske nekropole pronađene su i na lokalitetima Podunavlje , Karaula, Garaška vodenica, Ošljana, Bostanište, Orešac i Visoka ravan u Vinči, Grockoj i u naselju Živkovac.

Naselje Grocka se u pisanoj formi prvi put pominje u IX veku. U popisu mesta bugarskog episkopa iz 878 godine ova naseobina nosi ime Gardec. Hajdar Čelebija u dnevniku o pohodu turskog sultana Sulejmana veličanstvenog na Ugarsku 1521. godine Grocku pominje kao Hisarlik, što znači Gradište. U popisu iz 1560. godine osim varoši, koja ima dve mahale, muslimansku sa 11 i hrišćansku sa 28 domova, pominje se i grad koji ima dizdara i oko 70 vojnika. Evlija Čelebija Grocku opisuje kao četvorougaono utvrđenje u kome su skladišta municije, žitni magacin, džamija i dva mala hana.

Godine 1717. Grocku su osvojili Austrijanci, a u njenoj neposrednoj blizini se ovde 1739. godine odigrala odlučujuća bitka između Austrijanaca i Turaka posle koje su Turci osvojili Beograd. Iz perioda njihove vladavine ostalo je dosta dokumenata i predmeta, a svakako je jedan od najznačajnijih spomenika manastir Rajinovac u Begaljici u čijem dvorištu je grob kneza Ilije Andrejevića Palalije. Za Grocku se, iz nešto kasnijeg perioda, vezuje i ime Ilije Garašanina, a sačuvano je i više građevinskih objekata sa početka i sredine XIX veka.